Апісанне

Жан-Поль Сартр (1905–1980) — французскі філосаф-экзістэнцыяліст, пісьменнік, драматург, крытык. Адзін з самых вядомых і ўплывовых мысліцеляў XX стагоддзя. Тэарэтык атэістычнага экзістэнцыялізму. Галоўныя экзістэнцыялісцкія тэзы Ж.-П. Сартр выклаў у філасофскіх эсэ L’Être et le Néant («Быццё і нішто», 1943) і L’existentialisme est un humanisme («Экзістэнцыялізм — гэта гуманізм», 1946). Славутае эсэ «Экзістэнцыялізм — гэта гуманізм» выходзіць па-беларуску ўпершыню.

«Экзістэнцыялізм — гэта не такі атэізм, які вычэрпваецца доказамі таго, што бога няма. Хутчэй, ён абвяшчае наступнае: нават калі б бог існаваў, гэта нічога б не змяніла. Такая нашая думка. Не тое каб мы верылі, што бог існуе, проста мы мяркуем, што праблема палягае не ў ягоным існаванні. Чалавек мусіць знайсці сябе і пераканацца, што нішто, нават важкі доказ таго, што бог існуе, не выратуе яго ад самога сябе».

«Што ж азначае тэза „існаванне папярэднічае сутнасці“? Гэта азначае, што чалавек спачатку існуе, надараецца, паўстае ў свеце, а вызначаецца ён ужо потым. Паводле экзістэнцыяліста, калі чалавек не паддаецца вызначэнню, то гэта таму, што першапачаткова ён — нішто. Ён становіцца чымсьці толькі потым, і ён становіцца тым, чым ён сябе зробіць. Такім парадкам, няма чалавечай прыроды, бо няма бога, каб яе задумаць. Чалавек не толькі той, кім ён сябе задумаў, але той, кім ён хоча быць».

«Мы беспаваротна адзінотныя. Гэта тое, што я выказаў бы так: чалавек вырачаны на свабоду. Вырачаны, бо ён не сам стварыў сябе, але пры гэтым ён свабодны, бо, аднойчы кінуты ў свет, ён адказны за ўсё, што робіць».

ЗМЕСТ

Пра аўтара
Значэнне выступу — Арлет Элькаім-Сартр
Экзістэнцыялізм — гэта гуманізм — Жан-Поль Сартр
Дыскусія